Bilgisayar Açılışı Çok Yavaşsa Ne Yapalım
Güç tuşuna bastıktan sonra masaüstünün gelmesi bir dakikayı aşıyorsa, donanım eskimiş demek şart değil. Çoğu durumda sorun birikmiş başlangıç programları, yanlış güç ayarları ya da yorulmuş bir disktir. Aşağıdaki adımları sırayla uygularsanız bilgisayar açılış yavaş sorununun kaynağını hızlıca daraltabilirsiniz.
Önce Ne Kadar Yavaş Olduğunu Ölçün
"Yavaş" göreceli bir kelime. Somut bir referans olmadan yaptığınız değişikliklerin işe yarayıp yaramadığını anlayamazsınız.
- Telefonunuzda kronometre açın. Güç tuşuna bastığınız andan, masaüstünde ilk tıklamanın çalıştığı ana kadar sayın.
- Bu ölçümü not edin. Her müdahaleden sonra tekrar ölçün.
- Windows'ta Görev Yöneticisi'ni açın, Başlangıç sekmesine geçin. Buradaki "Son BIOS süresi" değeri size donanım tarafında ne kadar beklediğinizi söyler.
- BIOS süresi 3-4 saniyeyse donanım tarafı iyidir; sorun işletim sistemi katmanında.
- BIOS süresi 15-20 saniyeyi geçiyorsa gözünüzü anakart ayarlarına çevirin.
Ayrıca yavaşlığın hangi aşamada olduğunu ayırt edin: logo ekranında mı bekliyorsunuz, oturum açma ekranından sonra mı, yoksa masaüstü geldikten sonra ikonlar geç mi yükleniyor? Üçü farklı sebeplere işaret eder.
Aşamalara Göre Kaba Ayrım
| Yavaşlık nerede | Muhtemel sebep |
|---|---|
| Marka logosu ekranı uzun sürüyor | BIOS/UEFI ayarları, takılı USB aygıtlar, disk arama sırası |
| Dönen halka çok uzun | Sürücü sorunu, bozuk sistem dosyası, disk sağlığı |
| Masaüstü gelince donuyor | Başlangıç uygulamaları, bulut senkronizasyonu, antivirüs taraması |
Başlangıç Uygulamalarını Budayın
En sık karşılaşılan sebep budur. Kurduğunuz her program kendini sessizce başlangıca ekler. On beş program birden açılmaya çalışınca disk ve işlemci tıkanır.
- Görev Yöneticisi > Başlangıç sekmesinde Başlangıç etkisi sütununa göre sıralayın.
- "Yüksek" etiketli olanları tek tek değerlendirin. Emin olmadığınız isimleri aratın.
- Kapatmakta rahat olabileceğiniz tipik adaylar: oyun mağazası istemcileri, iletişim uygulamaları, yazıcı yardımcı programları, güncelleme kontrolcüleri, ofis hızlı başlatıcıları.
- Dokunmayın: antivirüsünüz, dokunmatik yüzey/ses sürücü araçları, şirket VPN istemciniz.
- Bulut depolama istemcileri kalabilir ama iki tanesi birden varsa birini bırakın.
Devre dışı bırakmak programı silmez. İhtiyaç duyduğunuzda Başlat menüsünden elle açarsınız. Windows'un başlangıç davranışını daha derinlemesine ayarlamak isterseniz, sitedeki Windows başlangıç hızını artırma yöntemleri yazısı hizmetler ve zamanlanmış görevler tarafına da giriyor.
Görünmeyen Yükler
Başlangıç listesinde çıkmayan ama açılışta çalışan şeyler de var:
- Zamanlanmış görevler: Görev Zamanlayıcı'da "oturum açıldığında" tetiklenen görevleri gözden geçirin.
- Hizmetler: Üçüncü parti yazılımların bıraktığı hizmetleri "Otomatik" yerine "Manuel" yapabilirsiniz. Microsoft hizmetlerine dokunmayın.
- Ağ bekleme: Eşlenmiş ağ sürücüsü ya da erişilemeyen bir yazıcı, açılışta zaman aşımı bekletir. Kullanmadıklarınızı kaldırın.
Diskin ve Ayarların Payını Kontrol Edin
Yazılım tarafını temizlediniz ama fark yoksa donanıma bakın.
- Hâlâ HDD mi kullanıyorsunuz? Açılışta en büyük darboğaz mekanik disktir. SSD'ye geçmek, başka hiçbir şey yapmadan açılışı birkaç kat hızlandırır. En yüksek getirili tek yükseltmedir.
- Disk doluluğu: Sistem diskinde en az yüzde 10-15 boş alan bırakın. Dolu bir SSD yazma performansını ciddi biçimde kaybeder.
- Disk sağlığı: S.M.A.R.T. değerlerini okuyan bir araçla yeniden atanmış sektör ve bekleyen sektör sayısına bakın. Artıyorsa yedek alıp diski değiştirin. Bu tür belirtilerle karşılaştığınızda harici disk hata mesajlarını çözme rehberindeki mantık da işinize yarar.
- Hızlı başlatma: Güç Seçenekleri'nde "Hızlı başlatmayı etkinleştir" açık olsun. Bazı sistemlerde tam tersi işe yarar; ikisini de deneyip ölçün.
- BIOS/UEFI: Fast Boot'u açın, kullanmadığınız önyükleme aygıtlarını sıradan çıkarın, ağdan önyüklemeyi kapatın.
- USB aygıtlar: Açılışta takılı duran bellekler ve kart okuyucular önyükleme aramasını uzatır. Çıkarıp tekrar ölçün.
Sistem Tarafında Derin Temizlik
Yukarıdakiler yetmediyse işletim sisteminin kendisinde bir bozulma olabilir.
- Yönetici yetkisiyle komut satırında sfc /scannow çalıştırın. Bozuk sistem dosyalarını onarır.
- Ardından DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth komutunu deneyin.
- Ekran kartı, yonga seti ve depolama sürücülerini üreticinin sitesinden güncel sürüme çekin.
- Bekleyen Windows güncellemelerini tamamlayın. Yarım kalmış güncelleme her açılışta iş yapmaya çalışır.